DE FLITSEN

De handen en instrumenten van materiële oorzaken kunnen in geen geval enige invloed uitoefenen op kleine levende wezens. Ze kunnen zelfs geen volledig contact maken met hun fysiek. Niettemin zijn dergelijke wezens qua kunst veel eigenaardiger en qua schepping verbazingwekkender dan de grootste schepselen. Het toeschrijven van het bestaan ervan aan levenloze, onwetende, ruwe, tegenstrijdige, dove en blinde oorzaken kan dus alleen worden toegerekend aan een uitermate gebrek aan waarneming en inzicht.

De tweede weg

Dit houdt in dat alles zelfvormend is, en dus uit zichzelf ontstaat. Deze bewering brengt eveneens vele onmogelijkheden met zich mee en is in veel opzichten absurd en onmogelijk. Ter illustratie zullen we drie van deze onmogelijkheden uiteenzetten.

De eerste onmogelijkheid

O halsstarrige ontkenner! Jouw egoïsme heeft jou dermate verdwaasd, dat jij in zekere zin bereid bent honderd onmogelijkheden in één keer te aanvaarden. Want jij hebt bestaan gekregen, en jij bent geen simpele substantie, niet levenloos en ook niet onveranderlijk. Jij lijkt op een zich continu vernieuwende, buitengewoon welgeordende machine en een voortdurend veranderend en voortreffelijk paleis. In jouw lichaam zijn atomen onophoudelijk bepaalde activiteiten aan het verrichten. Jouw lichaam heeft, voornamelijk met betrekking tot onderhoud en voortbestaan, associaties en wederzijdse betrekkingen met het universum. De atomen die in jouw lichaam in dienst zijn, zien erop toe dat die verbondenheid niet wordt onderbroken, dat die relatie niet wordt verstoord en ondernemen vervolgens zorgvuldig stappen. Het lijkt alsof ze het hele universum aanschouwen, jouw bindingen met het universum inzien en hun posities dienovereenkomstig innemen. Ten gevolge van die buitengewone posities van die atomen profiteer jij, via jouw materiële en immateriële zintuigen.

Indien je weigert te aanvaarden dat de atomen in jouw lichaam kleine functionarissen zijn die naar de wetten van Qadīr-i Èzèlī handelen, of Zijn leger, of de uiteinden van de pen van qàder (elk atoom dient als een uiteinde), of de punten van de macht van Allah (elk atoom dient als een punt) zijn, dan dient ieder actief atoom in jouw oog bijvoorbeeld een oog te bezitten, dat zowel ieder deel van jouw volledige lichaam als het gehele universum waarbij jij betrokken bent, in het zicht heeft. Daarnaast dien je aan elk atoom een intelligentie toe te kennen die gelijk staat aan die van honderd genieën, die zowel je volledige verleden en toekomst, je voorouders en nakomelingen, als ook de oorsprong van alle elementen van je wezen, samen met de bronnen van je levensonderhoud, kent en herkent. Het is een grenzeloos dwaas bijgeloof om het atoom van iemand zoals jij, die geen greintje verstand heeft van dergelijke kwesties, een kennis en inzicht van duizend Plato’s toe te kennen.

189 van 313