DE FLITSEN

Inderdaad, oordeel zelf hoezeer de atheïstische redeneringen van de naturalisten zijn afgedwaald van de grenzen van ratio. Zie hoe deze mensen, die de natuur als schepper beschouwen en zichzelf bestempelen als mensen van wetenschap en rede, ver verwijderd zijn van echte intelligentie en wetenschap. Ze omarmen een onhoudbaar bijgeloof dat op geen enkele manier mogelijk is. Lach er spottend om en laat het gaan.

Stelling: het wordt duidelijk dat er aanzienlijke onopgeloste vragen en onoverbrugbare moeilijkheden ontstaan wanneer het bestaan van wezens wordt toegeschreven aan de natuur. Hoe kunnen deze vraagstukken en moeilijkheden worden opgelost door alles toe te schrijven aan Éhad-i Sàmèd? En hoe zou deze problematische onmogelijkheid kunnen worden omgezet in een eenvoudige noodzaak?

Het antwoord: zoals vermeld in de eerste onmogelijkheid van de derde weg, kunnen verschijningen en weerkaatsingen van de zon gemakkelijk worden waargenomen op ieder glanzend object, van kleine glasscherven tot aan het oppervlak van de grootste oceaan, waarbij ze allemaal als miniatuurzonnetjes fungeren. Indien de verbinding van deze wezens met de zon wordt verbroken, dient men aan te nemen dat de praktisch onmogelijke aanwezigheid van een natuurlijke en fysieke verschijningsvorm van de zon in elk deeltje mogelijk is. Evenzo, als ieder wezen direct toegeschreven wordt aan Éhad-i Sàmèd, dan kan elk wezen –dankzij zijn band met Hem en dankzij de verschijningen van Zijn namen– elke behoefte op een onvermijdelijk eenvoudige wijze vervuld krijgen.

Indien die band wordt verbroken, zullen deze wezens niet langer als toegewijde functionarissen dienen, maar eerder als losbandige individuen beschouwd worden, overgelaten aan zichzelf of aan de natuur. In dat geval moet men aannemen -met de ontelbare moeilijkheden en obstakels die de grenzen van het onmogelijke benaderen- dat de blinde natuur diep binnenin de wonderbaarlijke, prachtige machine van een levend wezen - zoals bijvoorbeeld die van een vlieg, die fungeert als een kleine index van het universum - de macht en wijsheid bezit om naast het scheppen van die vlieg het hele universum te scheppen en te beheren. Dit bevat echter geen één onmogelijkheid, maar duizenden.

Kortom, zoals een deelgenoot of gelijke van Wādjibul-Wudjūd uitgesloten en onmogelijk is, is ook de inmenging van anderen in zijn handelingen en in het scheppen van iets uitgesloten en onmogelijk.

Wat betreft de moeilijkheid die wordt vermeld in de tweede onmogelijkheid van de derde weg, zoals bewezen in vele verhandelingen van de Risale-i Nur, is de totstandkoming van alle schepselen even simpel en eenvoudig als die van één enkel schepsel, indien alles wordt toegeschreven aan Wāhid-i Ahad. Indien alles echter wordt toegeschreven aan oorzaken en de natuur, wordt de totstandkoming van één enkel iets zo problematisch als die van alles; zoals bewezen in talrijke verhandelingen met absolute, onweerlegbare bewijzen. Een samenvatting van een bewijs luidt als volgt:

192 van 313