DE FLITSEN
De vijfde notitie
De filosofieën en de beschaving van Europa hadden enigszins een plaats ingenomen in het denken van de Oude Said. Toen de Nieuwe Said zich bezighield met bezinning als een innerlijke reis, brachten deze filosofieën en de Europese beschaving problemen met zich mee, omdat ze als ziekten het hart aantastten. Hierdoor wilde de Nieuwe Said noodgedwongen zijn gedachtegang zuiveren en de invloeden van deze valse filosofieën en immorele beschaving verwijderen. Bovendien voelde hij zich genoodzaakt om met de spirituele persoonlijkheid van Europa een volgende discussie te voeren, die in het ene opzicht zeer uitgebreid en in het andere zeer beknopt is, om zijn egocentrische gevoelens die Europa begunstigden tot zwijgen te brengen.
Echter, men moet dit niet verkeerd begrijpen, want Europa kan worden onderverdeeld in twee categorieën. Mijn spraak is niet gericht tegen het eerste Europa, dat, geïnspireerd door het oorspronkelijke Christendom, waardevolle bijdragen levert aan de samenleving en streeft naar kennis in het belang van gerechtigheid en waarheid. Ik spreek veeleer tegen het tweede Europa, het verdorven Europa, dat door de duisternis van natuurfilosofieën de zonden van de hedendaagse beschaving als deugdzaam beschouwt, en de mensheid tot losbandigheid en dwaling leidt.
Dat wil zeggen dat ik tijdens die spirituele reis de geestelijke persoonlijkheid van Europa, die geen waardevolle bijdragen levert, maar zich vastklampt zowel aan nutteloze en schadelijke filosofieën als aan een kwalijke en losbandigheid veroorzakende beschaving, als volgt aansprak:
Weet, o tweede Europa! Met een verwarde en verdwaalde filosofie in je rechterhand en een losbandigheid veroorzakende en schadelijke beschaving in je linkerhand betoog je dat het geluk van de mensheid in deze twee ligt. Moge beide handen van je breken en mogen je twee walgelijke geschenken je verteren; en dat zal ook gebeuren!
O Europa, de kwaadaardige ziel die de mensen tot ongeloof leidt en dit overal verspreidt! Kan er überhaupt sprake zijn van geluk voor een gekwelde man, wiens ziel, geweten, verstand en hart worden aangetast door ernstige beproevingen, terwijl hij zich fysiek bevindt in een bedrieglijke wereld van schijnbare schittering en welvaart? Kan een dergelijk persoon als gelukkig worden beschouwd?
Zie je dan niet in dat een mens hopeloos wordt door het niet kunnen vervullen van een eenvoudige plicht, wanhopig is door een onbereikbare wens, en teleurgesteld raakt door het niet kunnen realiseren van zijn verwachtingen? Als gevolg daarvan worden zoete verbeeldingen bitter, mooie omstandigheden kwellend en de wereld zo benauwend als een kerker.
Welke voorspoed kun je bieden aan een hulpeloze man, die in het diepste van zijn hart en in de kern van zijn ziel de tegenslagen van afdwaling heeft moeten doorstaan, en wiens wensen compleet zijn vernietigd als gevolg van die dwaling, waaruit al zijn smarten voortvloeien? Kan een mens, wiens lichaam zich bevindt in een vals en vluchtig paradijs, terwijl zijn hart en ziel een helse kwelling ondergaan, überhaupt als gelukkig worden beschouwd? Je hebt de hulpeloze mensheid op deze wijze misleid; door haar in een misleidend paradijs te plaatsen, terwijl ze tegelijkertijd wordt blootgesteld aan helse kwellingen.