DE FLITSEN
En zoals deze wijze handelingen — ordening, evenwicht en maat, verfraaiing en reiniging — in hun soortelijke eenheid binnen de grootste kring één Enige Schepper aanwijzen, zo bezit ook het merendeel van de Schone Namen, mogelijk ieder van de duizend-en-één Namen, in deze grootste kring een dergelijke hoogste manifestatie. En de handeling die uit zo’n manifestatie voortkomt, toont, evenredig aan haar grootsheid, met helderheid en zekerheid de Ene en Enige.
Inderdaad, de vele duidelijke waarheden en handelingen van eenheid die het universum verlichten — zoals de alomvattende wijsheid die alles aan haar wet en orde onderwerpt; de alomvattende voorzienigheid die alles siert en verfraait; de wijd reikende barmhartigheid die alle wezens verheugt en tevreden stelt; de algemene levensvoorziening die al het levende voedt en hun voedsel aangenaam en genietbaar maakt; en het leven en het tot leven wekken, die alle dingen met elkaar verbinden en elkaar tot nut doen zijn — tonen, even duidelijk als de zon het licht toont, onmiskenbaar het bestaan van één Enige Alwijze, Vrijgevige, Genadevolle, Voorzienende, Levende en Levendschenkende Schepper.
Indien echter ook maar één van deze talrijke, wijd reikende handelingen — die elk op zichzelf een schitterend bewijs van de eenheid zijn — niet wordt toegeschreven aan Wahid-ul-AhadAllah, Die één is en Wiens eenheid op alles zichtbaar is., dan ontstaan noodzakelijkerwijs honderden onmogelijkheden vanuit evenzovele gezichtspunten.
Zo bijvoorbeeld, indien niet eens al deze duidelijke waarheden en bewijzen van eenheid, zoals wijsheid, voorzienigheid, barmhartigheid, levensvoorziening en het tot leven wekken, maar zelfs alleen de handeling van reiniging niet wordt toegeschreven aan de Schepper van het universum, dan wordt men, volgens het ongelovige denkpad van de afgedwaalden, onvermijdelijk gedwongen één van de volgende onhoudbare aannames te aanvaarden:
- Ofwel moet elk schepsel — van het kleinste deeltje en de vlieg tot aan de elementen en de sterren die bij het reinigingsproces in het universum betrokken zijn — het vermogen bezitten om de versiering, het evenwicht, de ordening en de reiniging van het gehele universum te kennen, te overwegen en ernaar te handelen;
- Ofwel moeten in elk van deze schepselen de heilige eigenschappen van de Schepper der Werelden aanwezig zijn;
- Ofwel moet er, om de versieringen en reinigingen van dit universum en het evenwicht van zijn inkomsten en uitgaven te regelen, een raad van overleg ter grootte van het universum bestaan, waarvan ontelbare deeltjes, vliegen en sterren de leden zouden zijn.
En zo verder. Op deze wijze zouden er nog honderden bijgelovige en onzinnige onmogelijkheden moeten worden aangenomen, opdat de overal zichtbare en daadwerkelijk waargenomen algemene, alomvattende verheven versiering, zuivering en reiniging tot stand zouden kunnen komen. Dat is echter niet slechts één onmogelijkheid, maar het openen van honderdduizend onmogelijkheden tegelijk.
Inderdaad, indien het licht van de dag en de denkbeeldige zonnetjes die weerspiegeld worden in alle glanzende dingen op aarde niet aan de zon zelf worden toegeschreven en niet worden beschouwd als de weerkaatsing van één enkele zon, dan zou het noodzakelijk zijn dat in elk stuk glas, in elke waterdruppel, in elk sneeuwkristal op het aardoppervlak en zelfs in de kleinste deeltjes van de lucht een werkelijke zon aanwezig zou zijn, opdat dat algemene licht zou kunnen bestaan.