DE FLITSEN

En het is alsof de versierde geschenken, onderscheidingen en tekenen die de Eeuwige Sultan aan die boom heeft geschonken, tijdens diens bijzondere feest en officiële opening — de lente — aan de blik van de Sultan worden aangeboden; daarom heeft hij zo’n sierlijke, evenwichtige, ordelijke en betekenisvolle vorm gekregen en is hem een zodanige wijze gestalte gegeven, dat elke bloem en elke vrucht, met vele onderling verweven aanwijzingen en bewijzen, getuigt van het bestaan en de Namen van zijn Ontwerper.

Zo bevindt zich bijvoorbeeld in elke bloem en in elke vrucht een maat. Die maat bevindt zich binnen een orde; die orde binnen een steeds vernieuwde regeling en afweging; die regeling en afweging binnen versiering en kunst; en die versiering en kunst binnen betekenisvolle geuren en wijze smaken. Daarom wijst elke bloem, naar het aantal bloemen van die boom, op Hakem-i zul-Djelāl.

En in deze boom — die een woord is — bevindt zich een vrucht, die een letter is; en in die letter bevindt zich een zaadpunt dat, als een klein kistje, de inhoudsopgave en het programma van de hele boom draagt. En zo verder.

Naar analogie hiermee zijn door de manifestatie van de Namen al-Hakem en al-Hakīm alle regels en bladzijden van het boek van het universum — niet alleen elke bladzijde, maar zelfs elke regel, elk woord, elke letter en elk punt — tot een wonder gemaakt, zó dat, al zouden alle oorzaken samenkomen, zij zelfs het evenbeeld van één enkel punt niet zouden kunnen voortbrengen en geen wedijver zouden kunnen aangaan.

Inderdaad, omdat elk vers (elk schepsel) van het grote boek van het universum, naar het aantal van zijn letters en punten, wonderen toont, kan losgeslagen toeval, blinde kracht en een doelloze, maatloze, onbewuste natuur zich op geen enkele wijze mengen in die wijze, ziende, specifieke maat en uiterst fijne orde. Als zij zich ermee hadden bemoeid, zou er noodzakelijkerwijs wanorde zichtbaar zijn. Maar in geen enkel opzicht wordt wanorde waargenomen.

306 van 313